Skip to content
Opiekunowie ostoi

 KIM SĄ OPIEKUNOWIE OSTOI?

Opiekunowie ostoi to działające na terenie ostoi ptaków, osoby lub grupy osób (także organizacje), które kontrolują stan ostoi i regularnie raportują o zagrożeniach w ostojach znajdujących się pod ich opieką, a także o populacjach kluczowych gatunków ptaków i stanie ich siedlisk. Opiekunowie ostoi ptaków działają pod auspicjami krajowych partnerów BirdLife International, w Polsce – Ogólnopolskiego Towarzystwa Ochrony Ptaków. Opiekunowie ostoi działają na zasadzie wolontariatu (zwracane są im koszty podróży do ostoi).

 Opiekunami ostoi są z reguły osoby mieszkające w okolicy ostoi. Sprawia, to że opiekę nad ostoją sprawują osoby o najlepszej wiedzy merytorycznej dotyczącej ostoi i jednocześnie najlepiej znające uwarunkowania zarówno społeczne jak i przyrodnicze danego terenu i często będące mocno emocjonalnie związane z obszarem ostoi.

 Działalność opiekunów ostoi ma zasadniczo dwa główne cele:

- funkcja wczesnego ostrzegania o zagrożeniach w ostoi

- przekazywanie danych monitoringowych (raz do roku) dotyczących zagrożeń, liczebności kluczowych gatunków ptaków oraz stanu ich siedlisk na terenie ostoi ptaków

 

SIEĆ OPIEKUNÓW OSTOI NA ŚWIECIE

Program opiekunów ostoi koordynowany jest w skali globalnej przez BirdLife International. Idea współdziałania z lokalnymi społecznościami, po to by efektywniej chronić zasoby przyrodnicze ostoi ptaków IBA, zaczęła rozwijać się w latach 90-tych, i obecnie grupy pochodzące z lokalnych społeczności, działające na rzecz ochrony ostoi ptaków (tzw. Local Conservation Groups) działają w kilkudziesięciu krajach świata na wszystkich kontynentach. W Europie osoby lub grupy działające w ostojach ptaków pod auspicjami krajowych partnerów BirdLife International, nazywane są opiekunami ostoi ptaków (IBA caretakers). W Europie, 25 spośród 46 państw rozwinęło swoje sieci opiekunów ostoi, a 40% europejskich ostoi ma swoich opiekunów. W niektórych krajach sieci opiekunów ostoi rozwinięte są niezwykle silnie – np. w Danii, o powierzchni ok. 7-krotnie mniejszej od Polski, działa ponad 800 opiekunów ostoi.

Globalny aspekt działania opiekunów ostoi podkreśla fakt, że dane monitoringowe zbierane przez opiekunów ostoi, umieszczane są przez poszczególnych partnerów krajowych w Światowej Bazie Danych o Ptakach (World Bird Database) . Ponieważ dane te kodowane są we wszystkich państwach w ten sam sposób, mogą być używane do analiz globalnych, i wykorzystywane są m.in. przy rzecznictwie na rzecz ochrony przyrody, działaniach edukacyjnych, a także przy pozyskiwaniu funduszy na ochronę ostoi. Wyniki z tych analiz prezentowane są m.in. w raporcie State of the world’s birds.

 

OPIEKUNOWIE OSTOI W POLSCE

W Polsce, oficjalna sieć opiekunów ostoi rozpoczęła działalność w maju 2008 roku w ramach projektu Ogólnopolskiego Towarzystwa Ochrony Ptaków „Wdrażanie idei społecznej ochrony Ostoi Ptaków w Polsce”. Dotychczas w naszym kraju powołano prawie 140 opiekunów: 134 osoby i 4 organizacje przyrodnicze – działają oni w 128 ostojach IBA. Liczba opiekunów w poszczególnych ostoi wacha się od jednego do kilku. W 28 ostojach, z reguły średniej i dużej wielkości (> 3000 ha), opiekę sprawuje więcej, niż jeden opiekun (2-4).

Większość opiekunów ostoi w Polsce (ok. 80%) to osoby mieszkające w granicach ostoi lub w jej bezpośredniej okolicy, a zatem posiadające największą wiedzę dotyczącą danego terenu i jednocześnie najlepiej znające jego uwarunkowania  społeczne i przyrodnicze.

W grupie opiekunów ostoi znaleźli się  naukowcy, pracownicy samorządów lokalnych, służb leśnych, członkowie organizacji zajmujących się ochroną przyrody i ptaków (np. Komitet Ochrony Orłów, Kuling), studenci  kierunków przyrodniczych, oraz amatorzy, którzy odwiedzają  ostoje w wolnym czasie. Znaczna część opiekunów ostoi jest jednocześnie członkami regionalnych towarzystw ornitologicznych. Przeważająca część opiekunów to mężczyźni, ale aktualnie funkcje tę sprawuje także 9 kobiet.

Obecnie, wśród opiekunów ostoi dominują  wykwalifikowani obserwatorzy ptaków, dobrze zaznajomieni z metodyczną stroną monitoringu i mocno zaangażowani w zbieranie danych monitoringowych oraz kontrole terenowe. W przyszłości OTOP chciałby wzmocnić sieć opiekunów także o osoby o innych kompetencjach i zdolnościach- jak np. „mediatorzy”, których głównym zadaniem będą kontakty z lokalnymi społecznościami, decydentami, inwestorami, czy edukatorzy - kompetentni i chętni, by dzielić się swą wiedzą na temat ostoi i funkcjonowania sieci Natura 2000 z lokalnymi społecznościami - rolnikami, inwestorami, mieszkańcami chronionych terenów.

 

Aby znaleźć opiekuna w interesującej Cię ostoi, przejrzyj wizytówki opisujące poszczególne ostoje. Możesz je wyszukąc poprzez zakładkę "Wyszukaj ostoję".